آداب انتقاد کردن | اصول نقد سازنده

انتقادگر

از آنجایی که در مدرسه هیچوقت آداب اجتماعی و ارتباطی و کلامی را یادمان ندادند، در رابطه با خیلی از موارد، تعریف درستی در ذهن ما شکل نگرفته. نمونه بارزش همین نقد کردن! اینکه ما علاقه شدیدی داریم به نظر دادن در مواردی که تخصص نداریم و دوست داریم از زمین و زمان انتقاد کنیم و هرکس که شبیه ما فکر نکرد و شبیه ما نپوشید و شبیه ما زندگی نکرد را هر طور دلمان میخواهد قضاوت کنیم و بدتر اینکه به اسم نقد تخریبش کنیم. نه اینطورا هم نیست هموطن. بیاییم یکبار دیگر در کنار هم، اصول نقد را بررسی کنیم. ببینیم کجای کارمان نیاز به بهبود دارد‌.


قبل از هر چیز اول از خودمان بپرسیم چه ضرورتی برای نقد وجود دارد؟ حقیقت اینه که هرکس جهان خودش را دارد و قرار نیست همه انسانها مثل هم فکر کنند. مواردی مثل رنگ لباس، سلیقه موسیقی، انتخاب همسر، جدایی، لایف استایل و خیلی جنبه های دیگر از زندگی افراد حاصل تفکر، تجربیات و انتخاب خودشان است. ما باید به جهان دیگران، همانند جهان خودمان احترام بگذاریم.

اصول نقد سازنده:

۱) آیا در جایگاهی هستیم که به دیگران انتقاد کنیم؟
۲) آیا در حوزه مورد نظر تخصصی داریم؟
۳) اصلاً خودمان به آن موضوع پایبند هستیم؟
۴) آیا روش های صحیح انتقاد را بلدیم؟
۵) آیا تفاوت رک گویی با بی ادبی را میدانیم؟!
۶) انتقاد نباید تهاجمی و توهین آمیز باشد.
۷) گاهی باید از فرد برای بیان نظرمان اجازه بگیریم.
۷) از مشکلات و احساسات فرد آگاه باشیم.
۸) بدون سوء نیت و تحقیر و تخریب باشد.
۹) بهتر است حضوری و رو دررو باشد.
۱۰)حس نا امیدی، تحقیر و استیصال ایجاد نکنیم.
۱۱) در کنار نقد، پیشنهاد سازنده ای هم داشته باشیم.
۱۲) دلسوزانه و از روی حسن نیت و کمک باشد.
۱۳) از جملات و افعال مثبت استفاده کنیم.

و در برابر شنیدن نقد هم صبور باشیم
چون چیزی برای ناراحتی وجود ندارد؛
اگر درست باشد؛ راهی برای بهتر شدن بوده.
اگر اشتباه باشد؛ گذر زمان، حقیقت را ثابت خواهد کرد.
و بیاییم و بجای انتقاد و تزریق انرژی منفی،
آدمی الهام بخش و مسیرگشا باشیم.
و با لحن و زبان خوش و قلبی مهربان 
از یکدیگر دلگشایی کنیم و به رشد هم کمک کنیم.
بقول استاد صائب تبریزی:
چون وا نمیکنی گره ای، خود گره مشو
ابرو گشاده باش چو دستت گشاده نیست.‌‌…
.

متن از خانم بهار خاندوزی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

3 × سه =